Leefregels
“Houd uw hoofd laag, uw ogen hoog gericht, wees zuinig met woorden en wees vriendelijk van inborst.
En train. Train meer dan je slaapt.”
— Sosai Masutatsu Oyama
Karate leert mensen omgaan met techniek, kracht, spanning en onderlinge confrontatie. Dat vraagt verantwoordelijkheid. Een karateka moet niet alleen leren wat een techniek kan doen, maar ook wanneer die wel of juist niet gebruikt mag worden.
Daarom zijn respect, zelfbeheersing en zorg voor trainingspartners geen toevoegingen naast de technische training. Ze maken er een noodzakelijk onderdeel van uit. Zonder die houding kan er niet veilig en zinvol samen worden geoefend.
Leefregels bepalen niet alleen hoe we ons in de dojo gedragen. Ze helpen karateka’s om wat ze tijdens de training leren ook buiten de dojo op een verantwoordelijke manier te gebruiken.
Bushido en de krijgskunsttraditie
In Japan worden ideeën over het gedrag en de verantwoordelijkheid van de krijgersklasse vaak samengebracht onder de naam Bushido: de weg van de krijger.
Bushido was historisch geen uniforme gedragscode met vaste regels voor alle samoerai. De bijbehorende waarden en verwachtingen verschilden naargelang de periode, plaats en krijgersfamilie, maar waarden zoals plicht, moed, loyaliteit, eer, zelfbeheersing en bereidheid tot opoffering kwamen er wel regelmatig in terug.
Toen de samoeraiklasse tijdens de modernisering van Japan verdween, bleven delen van dit gedachtegoed voortleven. Binnen het moderne Budo werden krijgskunsten niet alleen voorgesteld als manieren om technische vaardigheden te leren, maar ook als wegen waarlangs mensen hun karakter konden vormen.
Die historische ontwikkeling is niet los te zien van de Japanse samenleving waarin ze plaatsvond. Bushido werd doorheen de tijd op verschillende manieren uitgelegd en soms ook gebruikt voor politieke en nationalistische doeleinden. De waarden uit die traditie moeten daarom niet kritiekloos worden overgenomen, maar bewust naar een hedendaagse en verantwoorde context worden vertaald.
Leefregels binnen het karate
Ook verschillende karatemeesters legden hun uitgangspunten vast in korte richtlijnen voor hun leerlingen. Daarin verbonden ze technische ontwikkeling met gedrag, verantwoordelijkheid en de manier waarop een karateka in het dagelijkse leven handelt.
Deze regels zijn niet bedoeld als een lijst die zonder nadenken gevolgd moet worden. Het zijn principes waar karateka’s tijdens hun hele ontwikkeling naar kunnen terugkeren en die telkens opnieuw geïnterpreteerd en toegepast moeten worden.
Voor onze karatetraditie zijn twee teksten bijzonder belangrijk:
De Niju Kun
Twintig richtlijnen van Gichin Funakoshi over training, zelfkennis, waakzaamheid en het toepassen van karate in het dagelijkse leven.
De Dojo Kun
Zeven leefregels uit het Kyokushin die volharding, respect, bescheidenheid, wijsheid en persoonlijke ontwikkeling met elkaar verbinden.
Deze teksten zijn ontstaan binnen een andere tijd en cultuur. We lezen ze daarom niet als starre geboden, maar onderzoeken hoe hun achterliggende waarden vandaag betekenis kunnen krijgen binnen onze dojo en in het dagelijkse leven.